Τα βασικά ανώμαλα ρήματα

Μερικά ρήματα παρουσιάζουν ανωμαλίες στην κλίση τους και δεν μπορούν να ενταχθούν σε καμιά συζυγία. Τα ρήματα αυτής της κατηγορίας που συναντάμε στο σχολικό βιβλίο είναι τα εξής:

  1. possum,
  2. eo,
  3. fero,
  4. fio,
  5. volo, nolo, malo,
  6. nequeo.

Την κλίση των ρημάτων αυτών παρουσιάζουμε στη συνέχεια. 

1. possum (= μπορώ)

possum (pos- μπροστά από σύμφωνο, pot- μπροστά από φωνήεν) – potui – posse.

Απαρέμφατο ενεστώτα: posse

Απαρέμφατο παρακειμένου: potuisse

Μετοχή ενεστώτα: potens (γεν. potentis) (χρησιμοποιείται μόνο ως επίθετο = δυνατός)

Το ρήμα δεν έχει προστακτική, σουπίνο και γερούνδιο.

2. eo (= πορεύομαι)

Το ρήμα eo -(ivi) ii -itum -ire έχει δύο ρηματικά θέματα:

  1. i μπροστά από σύμφωνο ή i,
  2. e μπροστά από τα φωνήεντα a, o, u

Κλίνεται όπως τα ρήματα της δ΄ συζυγίας αλλά διαφέρει στον παρατατικό και τον μέλλοντα της οριστικής (ibam και ibo αντίστοιχα).

Απαρέμφατο ενεστώτα: ire

Απαρέμφατο μέλλοντα: iturum, -am, -um esse / ituros, -as, -a esse

Απαρέμφατο παρακειμένου: isse

Μετοχή ενεστώτα: iens (γεν. euntis)

Μετοχή μέλλοντα: iturus, -a, -um

Σουπίνο: itum – itu

Γερούνδιο: eundi, eundo, eundum, eundo

Από την παθητική φωνή εύχρηστο είναι το γ΄ ενικό πρόσωπο όλων των χρόνων ως απρόσωπο και το απαρέμφατο του ενεστώτα iri.

3. fero (= φέρω)

Το ρήμα fero, tuli, latum, ferre κλίνεται σύμφωνα με τη γ΄ συζυγία.

Όμως οι τύποι που σχηματίζονται από το ενεστωτικό θέμα (fer) συγκόπτουν:

  1. το συνδετικό φωνήεν i μπροστά από το s και το t
  2. το συνδετικό φωνήεν ĕ μπροστά από το r. (Δεν αποβάλλεται το ē ως μακρόχρονο στο β΄ ενικό πρόσωπο του μέλλοντα της μέσης φωνής: ferēris)

Όλοι οι υπόλοιποι τύποι του ρήματος σχηματίζονται ομαλά.

4. fio (= γίνομαι)

Το ρήμα fio – factus sum – fieri σχηματίζει ομαλά τους συντελικούς χρόνους με τη μετοχή factus του ρήματος facio (factus sum, factus eram, factus ero). Άλλωστε το ρήμα fio λειτουργεί ως παθητικό του facio.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Όταν το facio είναι σύνθετο σχηματίζει κανονικά την παθητική φωνή, π.χ. afficio – afficior, interficio – interficior.

Οι τύποι που σχηματίζονται από το ενεστωτικό θέμα κλίνονται σύμφωνα με τη δ΄ συζυγία πλην της υποτακτικής του παρατατικού και του απαρεμφάτου του ενεστώτα.

5. volo, nolo, malo

Τα ρήματα volo (= θέλω), nolo (non volo = δεν θέλω) και malo (magis volo = προτιμώ) κλίνονται με παραπλήσιο τρόπο.

Τα ρήματα δεν έχουν υποτακτική μέλλοντα

Απαρέμφατα: ενεστώτα: velle, nolle, malle · παρακειμένου: voluisse, noluisse, maluisse

Μετοχές: ενεστώτα: (volens), (nolens). Το malo δεν έχει μετοχή. Αλλά και τα volens και nolens αντικαθίστανται συνήθως από τη μετοχή cupiens το πρώτο και το επίθετο invitus το δεύτερο.

Άλλοι τύποι των ρημάτων αυτών δεν είναι εύχρηστοι.

6. nequeo

Το ρήμα nequeo, nequivi, nequire (= δεν μπορώ) κλίνεται όπως το eo, όμως λίγοι τύποι είναι εύχρηστοι. Πρακτικά, μπορούμε να πούμε ότι όποιος τύπος ζητηθεί θα σχηματίζεται όπως ο αντίστοιχος του eo.

Απαρέμφατο ενεστώτα: nequire

Απαρέμφατο παρακειμένου: nequi(vi)sse

Μετοχή ενεστώτα: nequiens – nequeuntis

Ρήματα με κάποιες ανωμαλίες

Α. Διαφορετικός σχηματισμός της μετοχής του μέλλοντα

Συναντώνται στα κείμενα επτά ρήματα που σχηματίζουν διαφορετικά τη μετοχή του μέλλοντα:

Β. Το ρήμα scio

Του ρήματος scio δεν συναντώνται τύποι προστακτικής ενεστώτα sci – scite. Στη θέση τους χρησιμοποιούνται οι αντίστοιχοι τύποι της προστακτικής του μέλλοντα scito, scitote.

Γ. Το ρήμα cerno

Η μετοχή παρακειμένου του ρήματος cerno, crevi, cretum, cernere δεν είναι εύχρηστη. Αναπληρώνεται από τη μετοχή παρακειμένου conspectus του ρήματος conspicio. Από την ίδια μετοχή σχηματίζονται και οι συντελικοί χρόνοι της μέσης φωνής του ρήματος (conspectus sum, conspectus eram, conspectus ero).

Skip to content