Τα τριτόκλιτα επίθετα διαιρούνται κατά το χαρακτήρα τους,
όπως και τα ουσιαστικά,
σε φωνηεντόληκτα και
συμφωνόληκτα
-υς, -εια, -υ
(αρσενικό & θηλυκό)
-υς, -εια, -υ
(ουδέτερο)
Τα τριτόκλιτα σε
-υς, -εια, -υ:
στο αρσενικό και στο ουδέτερο είναι γενικώς οξύτονα,
π.χ. βαθύς, βαρύς
βαρύτονα είναι μόνο το θῆλυς και το ἥμισυς ἡμίσεια, ἥμισυ
παρουσιάζονται με δύο θέματα:
το ένα σε -υ,
από το οποίο σχηματίζονται η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική του ενικού του αρσενικού και του ουδετέρου, και
το άλλο σε -ε,
από το οποίο σχηματίζονται όλες οι άλλες πτώσεις και των τριών γενών
συναιρούν τον χαρακτήρα ε με το ακόλουθο ε ή ι σε ει:
βαθε-ες = βαθεῖς
το ἥμισυς συναιρεί πολλές φορές και το ε+α στο τέλος του ουδετέρου σε -η:
τὰ ἡμίσεα και τὰ ἡμίση
την κλητική του ενικού του αρσενικού τη σχηματίζουν χωρίς κατάληξη -ς,
π.χ. ὦ βαθὺ
και την αιτιατική του πληθυντικού όμοια με την ονομαστική,
π.χ. τοὺς βαθεῖς
το θηλυκό το σχηματίζουν με την κατάληξη -jα:
βαθέ-jα,
όπου το ε+j συναιρείται σε -ει:
βαθεῖα
-υς, -υ
-ας, -ασα, -αν / σε -εις, -εσσα, -εν / σε -ων, -ουσα, -ον
-ας, -αινα, -αν
Τα δικατάληκτα ενρινόληκτα και υγρόληκτα επίθετα της γ’ κλίσης:
έχουν το αρχικό θέμα σε
-ον, -εν, -ορ
(εὐδαιμον-, ἄρρεν-, ἀπατορ-),
αλλά στην ονομαστική του ενικού του αρσενικού και θηλυκού
δεν παίρνουν κατάληξη και το βραχύχρονο φωνήεν που είναι πριν από τον χαρακτήρα
το εκτείνουν σε μακρόχρονο,
το ο σε ω και το ε σε η:
εὐδαιμον- > εὐδαίμων, ἀρρεν- > ἄρρην, ἀπατορ- > ἀπάτωρ
έχουν την κλητική του ενικού όμοια με το αρχικό θέμα:
ὦ ἐλεῆμον, ὦ ἄρρεν
όταν είναι σύνθετα σε
-ων (-ονος)
κανονικά στην κλητική του ενικού του αρσενικού
και του θηλυκού και στην ονομαστική,
αιτιατική και κλητική του ενικού του ουδετέρου ανεβάζουν τον τόνο,
όχι όμως πιο πάνω από την τελευταία συλλαβή του α’ συνθετικού:
εὐδαίμων > ὦ εὔδαιμον τὸ εὔδαιμον
μεγαλοπράγμων > ὦ μεγαλόπραγμον, τὸ μεγαλόπραγμον
αλλά:
μεγαλόφρων, ὦ μεγαλόφρον, τὸ μεγαλόφρον
-ας, -αινα, -αν
Τα σιγμόληκτα επίθετα τῆς γ΄ κλίσης σε
-ης, -ες έχουν θέμα σε -εσ-.
Στα επίθετα αυτά:
η ενική ονομαστική του αρσενικού και του θηλ. σχηματίζεται χωρίς κατάληξη,
αλλά το βραχύχρονο φων. ε που είναι πριν από το χαρακτήρα εκτείνεται σε η:
θ. ἀληθεσ- = ὁ, ἡ ἀληθής
θ. συνηθεσ- = ό, ἡ συνήθης
θ. πληρεσ- = ὁ, ἡ πλήρης
όλες οι άλλες πτώσεις και των τριών γενών
σχηματίζονται από το θέμα σε -εσ-,
αλλά ο χαρακτ. σ ανάμεσα στα
δύο φωνήεντα αποβάλλεται,
και τα δύο αυτά φωνήεντα συναιρούνται
(θ.ἀληθεσ-: ἀληθέσ-ος, ἀληθέ-ος = ἀληθοῦς
θ. συνηθεσ-: συνήθεσ-α συνήθε-α = συνήθη κτλ.).
η ενική κλητική του αρσενικού και του θηλυκού και η ενική ονομαστική,
αιτ. και κλητ. του ουδετέρου είναι όμοιες με το θέμα (χωρίς κατάληξη):
ὦ ἐπιμελές, τὸ ἐπιμελές
η δοτ. του πληθ. σχηματίζεται με απλοποίηση των δύο σ:
τοῖς ἀληθέσ-σι – ἀληθέσι
η αιτιατ. του πληθ. στο αρσενικό και το θηλ.
είναι όμοια με την
ονομαστική του πληθ.:
οἱ ἀληθεῖς – τοὺς ἀληθεῖς
Τα βαρύτονα σιγμόληκτα της γ’ κλίσης σε -ης, -ες:
στην ενική κλητική του αρσενικού και του θηλυκού και στην ενική ονομαστική,
αιτιατική και κλητική του ουδετέρου ανεβάζουν τον τόνο
(αν είναι υπερδισύλλαβα):
ὁ, ἡ συνήθης, ὦ σύνηθες, τὸ σύνηθες
όχι όμως και όσα λήγουν σε
-ώδης, -ώλης, -ήρης: ὁ, ἡ εὐώδης ὦ εὐῶδες, τὸ εὐῶδες
στη γενική του πληθυντικού τονίζονται στην παραλήγουσα
αντίθετα με τον κανόνα από αναλογία προς τη γενική του ενικού:
τῶν συνηθέσ-ων > συνηθέ-ων > συνήθων (όπως του συνήθους).
Κεντρικό Κατάστημα:
Σκρα 16,
Ορεστιάδα.
68 200
+30 25520 27546
+30 21022 08179
ΑΡ. ΓΕΜΗ: 179678421000
©Omilos Eukleidi 2026. All rights reserved.