- Τελευταία Νέα
- Φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης
- Συμβουλευτική
- Προπτυχιακά Μεταπτυχιακά
- Όμιλος Ευκλείδης
- eu-Φιλολογείν
Τα περισσότερα είναι θηλυκά. Αρσενικά είναι μόνο όσα αποδίδουν ανδρικά ονόματα (Caligula, Belgae), συνήθως ανδρικά επαγγέλματα (poeta, nauta) ή ονόματα ποταμών (εξαιρείται το Allia: θηλυκό, μάθ. 21). Επίσης το incola (=κάτοικος).
Τα συναντώμενα ονόματα σε –us και σε –er είναι όλα αρσενικά εκτός του ficus –i (= σύκο, συκιά) που είναι θηλυκό.
Από τα λήγοντα σε –er
αποβάλλουν το e στις άλλες (πλην της κλητικής ενικού) πτώσεις τα ager, agri (= αγρός), liber, libri (= βιβλίο), magister, magistri (= δάσκαλος) και minister, ministri (= πρεσβευτής).
δεν το αποβάλλουν τα puer, pueri (= παιδί) και liberi, liberorum (= τα τέκνα, μόνο πληθυντικού αριθμού).
Κατά το puer κλίνεται και το μοναδικό όνομα σε –ir: vir, viri (= άνδρας)
(anim–us, –i = ψυχή, bell–um, –i = πόλεμος, liber, libri = βιβλίο, puer, pueri = παιδί, vir, viri = άνδρας)
Π.χ. filius γεν. filii και fili. ingenium γεν. ingenii και ingeni.
Π.χ. Sertorius κλητική: Sertori. meus filius κλητική: mi fili.
π.χ. sestertius, γενική πληθυντικού sestertium.
Τα αρσενικά και τα θηλυκά έχουν σε όλες τις πτώσεις τις ίδιες καταλήξεις.
Διακρίνονται σε καταληκτικά (που έχουν δηλ. στην ονομαστική ενικού την κατάληξη –s) π.χ. dux (duc + s), civis και ακατάληκτα (χωρίς κατάληξη στην ονομαστική ενικού) π.χ. consul.
Τα ουδέτερα έχουν τις ίδιες καταλήξεις με τα αρσενικά και τα θηλυκά στη γενική, τη δοτική και την αφαιρετική (ενικού και πληθυντικού) και είναι πάντα ακατάληκτα π.χ. nomen, omen.
Τα τριτόκλιτα ουσιαστικά διακρίνονται επίσης σε:
α) συμφωνόληκτα και φωνηεντόληκτα ανάλογα με τον χαρακτήρα του θέματος.
Τα συμφωνόληκτα είναι πάντα περιττοσύλλαβα π.χ. dux γεν. duc–is, nomen γεν. nomin–is, ενώ τα φωνηεντόληκτα είναι πάντα ισοσύλλαβα π.χ. civis γεν. civis, sedes γεν. sedis.
β) μονόθεμα όταν σχηματίζουν όλες τις πτώσεις από το ίδιο θέμα π.χ. urb–s γεν. urb–is και διπλόθεμα όταν σχηματίζουν την ονομαστική και την κλητική ενικού από ένα θέμα και τις άλλες πτώσεις από άλλο π.χ. miles γεν. milit–is, nomen γεν. nomin–is.
Πρακτική συμβουλή: επειδή δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε σε ποια από τις παραπάνω κατηγορίες ανήκει κάθε ουσιαστικό, πρέπει να μαθαίνουμε κάθε τριτόκλιτο όνομα με τη γενική του.
(victor, victoris = νικητής, αρσ. περιττοσύλλαβο μονόθεμο, miles, militis = στρατιώτης, αρσ. περιττοσύλλαβο διπλόθεμο, urbs, urbis = πόλη, θηλ. περιττοσύλλαβο μονόθεμο, hostis, hostis = εχθρός, αρσ. ισοσύλλαβο μονόθεμο, sedes, sedis = καθέδρα, θηλ. ισοσύλλαβο διπλόθεμο)
(corpus, corporis = σώμα, nomen, nominis = όνομα, περιττοσύλλαβα διπλόθεμα, ισοσύλλαβα δεν συναντώνται στις ενότητες στις οποίες εξεταζόμαστε)
Από τα ανώμαλα ουσιαστικά της γ΄ κλίσης συναντάμε τα vis (= δύναμη) και caro (= κρέας).
Το γένος των τριτόκλιτων ουσιαστικών
Από τα συναντώμενα στο σχολικό εγχειρίδιο τριτόκλιτα ουσιαστικά:
Εξαιρούνται τα arbor (= δέντρο), mater (= μητέρα), soror (= αδερφή), uxor (= η σύζυγος) και caro που είναι θηλυκά. Το locuples (= πλούσιος) μπορεί να είναι και αρσενικό και θηλυκό.
α) -is, -es ισοσύλλαβα.
Εξαιρούνται τα collis (= λόφος), finis (= τέλος), postis (= παραστάδα), penates (= οι θεοί του σπιτιού) που είναι αρσενικά και τα hostis (= εχθρός), Carthaginiensis (= Καρχηδόνιος) που μπορεί να είναι και αρσενικά και θηλυκά.
β) -x, -s (προηγουμένου συμφώνου), -as, -us (όσα από αυτά σχηματίζουν τη γενική σε -utis, -udis).
Εξαιρούνται τα dux (= αρχηγός), iudex (= δικαστής), rex (= βασιλιάς), fons (= πηγή), elephas (= ελέφαντας), που είναι αρσενικά και τα sapiens (= σοφός), adolescens (= νεαρός), που ως προερχόμενα από μετοχές μπορούν να είναι και αρσενικά και θηλυκά.
γ) -io, -do, -go.
Εξαιρούνται τα praedo (= ληστής), ordo (= τάξη), Scipio (= Σκιπίωνας) που είναι αρσενικά.
Περιλαμβάνει ονόματα αρσενικά και θηλυκά σε -us (γεν. -us) και ουδέτερα σε -u (γεν. -us).
Από τα λήγοντα σε -us τα περισσότερα είναι αρσενικά.
Θηλυκά είναι μόνο τα domus (= οικία) και ficus (= συκιά, σύκο).
Ουδέτερα δεν συναντάμε στο σχολικό εγχειρίδιο.
Παράδειγμα (vultus -us = πρόσωπο)
Ο τύπος της γενικής domi χρησιμοποιείται μόνο ως επίρρημα. Επιρρηματικά μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν και οι τύποι της αιτιατικής και αφαιρετικής ενικού, όπως οι αντίστοιχοι τύποι της αρχαίας ελληνικής:
domi = οίκοί: στάση σε τόπο
domum = οίκαδε: κίνηση σε τόπο
domo = οίκοθεν: κίνηση από τόπο
Το ficus κλίνεται και σύμφωνα με τη β΄ κλίση (δες και το οικείο κεφάλαιο). Από την δ΄ κλίση έχει μόνο τους τύπους που λήγουν σε -us και -u:
Περιλαμβάνει ονόματα αρσενικά και θηλυκά σε –es (γεν. –ei).
Στα κείμενα του σχολικού εγχειριδίου το μόνο αρσενικό είναι το dies (κι αυτό μάλιστα είναι θηλυκό όταν σημαίνει χρόνο ή ημερομηνία, ημερίς όμως που δεν συναντάμε στα κοινά κείμενα, στο οποίο εξεταζόμαστε).
(res, rei = πράγμα, dies, diei = ημέρα, acies, aciei = παράταξη)
Πλήρη πληθυντικό από τα ονόματα της ε΄ κλίσης έχουν μόνο δύο, το res και το dies.
Τα acies (=παράταξη), facies (=πρόσωπο), effigies (=εικόνα), species (=μορφή) και spes (= ελπίς) έχουν μόνο ονομαστική, αιτιατική, κλητική πληθυντικού, ενώ το fides (= πίστη) δεν έχει καθόλου πληθυντικό.
Cassiope–s (α΄ κλίση), Andromeda–ae (α΄ κλίση), Nympha–ae (α΄ κλίση), Cepheus–i (β΄ κλίση), Perseus–i (β΄ κλίση), Perse–sae (γ΄ κλίση).
Κεντρικό Κατάστημα:
Σκρα 16,
Ορεστιάδα.
68 200
+30 25520 27546
+30 21022 08179
ΑΡ. ΓΕΜΗ: 179678421000
©Omilos Eukleidi 2026. All rights reserved.